चार दशकदेखि ‘पश्चिम सेती’को प्रतीक्षा : आशा, अन्योल र स्थानीयको बढ्दो निराशा
बझाङ । पश्चिम सेती जलविद्युत् आयोजना निर्माण हुने चर्चा सुरु भएको चार दशक बितिसक्दा पनि परियोजनाले ठोस गति लिन नसक्दा प्रभावित क्षेत्रका स्थानीयवासी निराश बन्दै गएका छन् । पटक–पटक अध्ययन, टोलीको भ्रमण र आश्वासन दोहोरिए पनि आयोजना बन्ने नबन्ने अन्योल कायमै रहँदा स्थानीयले सरकारसँग स्पष्ट निर्णय माग गरेका छन् ।
बझाङको केदारस्यूँ गाउँपालिका–१ देउराका ८१ वर्षीय मिन विष्टले आफू युवावस्थामै सेती नदीबाट बिजुली उत्पादन हुने कुरा सुनेको सम्झिन्छन् । “त्यतिबेला हाम्रै गाउँमा पानीबाट बिजुली बन्छ भन्ने सुन्दा अचम्म लाग्थ्यो,” उनले भने, “तर अहिले बुढेसकाल पुग्दा पनि आयोजना बन्ने संकेत देखिएको छैन ।”
उनका अनुसार बत्ती बाल्न मट्टितेल समेत दुर्लभ भएको समयमा गाउँ झिलिमिली हुने सपना देखिए पनि त्यो उत्साह अहिले निराशामा बदलिएको छ । “अब त आफ्नै जीवनमा त्यो दिन देखिन्छ भन्ने आश छैन,” उनले भने ।
थलारा गाउँपालिका–१ पिपलकोटका ८१ वर्षीय विश्वनाथ जोशीले पनि आयोजना सम्बन्धी सम्झना सुनाउँदै २०५६/०५७ सालतिर विदेशी इन्जिनियरहरूको टोली गाउँमा आएर नदीको बहाव नाप्ने र अध्ययन गर्ने गरेको बताए । उनका अनुसार एक अष्ट्रेलियन इन्जिनियरको अध्ययनकै क्रममा बिरामी भएर निधनसमेत भएको थियो ।
“त्यतिबेला परियोजना बन्छ भन्नेमा धेरै आशावादी थियौं,” उनले भने, “देशकै हितका लागि हो भने हामी अन्यत्र बसाइँ सर्न पनि तयार छौं, तर परियोजना बन्ने कि नबन्ने भन्ने कुरा स्पष्ट हुनुपर्छ ।”
स्थानीयवासीका अनुसार आयोजना निर्माण भए देउरा बजारसहित आसपासका धेरै बस्ती डुबानमा पर्नेछन् । तर वर्षौंदेखि परियोजना बन्ने हल्ला चलिरहँदा न पुनःस्थापनाको टुंगो लागेको छ, न विकासका अन्य काम अघि बढेका छन् ।
केदारस्यूँ गाउँपालिका–१ कै ६८ वर्षीय अर्जुन सार्कीले सरकारको इच्छाशक्ति अभावकै कारण आयोजना अघि बढ्न नसकेको आरोप लगाए । “सरकारले चाह्यो भने परियोजना बन्छ,” उनले भने, “तर यहाँका बासिन्दाको उचित व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने ठूलो प्रश्न छ ।”
उनले आयोजना बन्नुपर्नेमा आफूहरू सकारात्मक भए पनि विस्थापित हुने परिवारको पुनःस्थापना र क्षतिपूर्तिको सुनिश्चितता आवश्यक रहेको बताए ।
यता, देउरा बजारका एक स्थानीय व्यवसायी भने आयोजना सम्बन्धी चर्चा सुन्नासाथ आक्रोशित बने । उनका अनुसार पश्चिम सेती आयोजना नेताहरूको चुनावी मुद्दा मात्रै बनेको छ । “हामीले होस सम्हालेदेखि यही कुरा सुनिरहेका छौं,” उनले भने, “न आयोजना बन्छ, न यहाँ विकासका काम अघि बढ्छन् ।”
स्थानीयवासीका अनुसार सम्भावित डुबान क्षेत्र भन्दै सडक, भवन तथा अन्य आधारभूत पूर्वाधार विकाससमेत प्रभावित भएको छ । भविष्य अनिश्चित भएकाले धेरैले घर तथा व्यवसायमा लगानी गर्न छाडेको उनीहरूको भनाइ छ । स्थानीयको साझा माग भने एउटै छ— आयोजना बन्ने भए छिटो निर्माण सुरु होस्, नबन्ने भए सरकारले स्पष्ट रूपमा घोषणा गरोस् ।
