विद्यालयमै जीवन रक्षा सीप : सुन्दरहरैंचामा विद्यार्थीलाई बेसिक लाइफ सेभिङ प्रशिक्षण
एल.एन. गच्छदार
मोरङ, सुन्दरहरैंचा — विद्यालय केवल पाठ्यपुस्तकको ज्ञान दिने थलो मात्र होइन, जीवनका चुनौतीसँग सामना गर्न सक्ने सीप सिकाउने केन्द्र पनि हो भन्ने सन्देशलाई आत्मसात गर्दै सुन्दरहरैंचा नगरपालिकाले विद्यालय सुरक्षा अभियानलाई प्रभावकारी रूपमा अघि बढाएको छ। यसै अभियानअन्तर्गत मृगौलिया माध्यमिक विद्यालयमा सम्पन्न बेसिक लाइफ सेभिङ (जीवन रक्षा) सम्बन्धी प्रशिक्षणले विद्यार्थीहरूलाई विपद् तथा आकस्मिक परिस्थितिमा आवश्यक पर्ने व्यवहारिक ज्ञान र सीप प्रदान गरेको छ।
सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल सुरक्षा बेस लक्ष्मीमार्ग र पथरीशनिश्चरेको सहकार्यमा आयोजित प्रशिक्षण कार्यक्रममा विद्यार्थीहरूले दुर्घटना, आगलागी, डुबान, भूकम्प लगायतका सम्भावित विपद्का समयमा अपनाउनुपर्ने सावधानी, प्राथमिक उपचारका आधारभूत विधि, उद्धार कार्यका प्रारम्भिक उपाय तथा आत्मसुरक्षाका विभिन्न पक्षबारे जानकारी प्राप्त गरेका थिए। प्रशिक्षण केवल सैद्धान्तिक जानकारीमा सीमित नभई प्रयोगात्मक अभ्यासमार्फत समेत सञ्चालन गरिएकाले विद्यार्थीहरू उत्साहित देखिएका थिए।
आजको समयमा प्राकृतिक तथा मानवीय कारणबाट उत्पन्न हुने विपद्का घटनाहरू बढ्दो क्रममा रहेका छन्। यस्ता परिस्थितिमा समयमै सही निर्णय लिन सक्ने क्षमता र प्राथमिक उद्धारका सीप अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छन्। यही आवश्यकतालाई महसुस गर्दै सुन्दरहरैंचा नगरपालिकाले सामुदायिक विद्यालयका विद्यार्थीहरूमा सुरक्षा सचेतना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले जेठ महिनादेखि अभियान सञ्चालन गरिरहेको छ। नगरका ११ वटा सामुदायिक माध्यमिक विद्यालयमा सञ्चालन भइरहेको यो कार्यक्रम असार १ गतेसम्म जारी रहने जनाइएको छ।
प्रशिक्षणको सहजीकरण गर्नुभएका सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक रवि खकुरालले विपद्का बेला आत्तिनुभन्दा संयमित भएर सही तरिकाले प्रतिक्रिया दिनु नै सबैभन्दा ठूलो सुरक्षा उपाय भएको बताउनुभयो। उहाँले प्राथमिक उपचार, घाइतेको उद्धार, आगलागी नियन्त्रणका प्रारम्भिक उपाय तथा सुरक्षित स्थानमा सर्ने प्रक्रियाबारे विद्यार्थीहरूलाई व्यवहारिक अभ्यास गराउनुभएको थियो।
कार्यक्रममा उपस्थित नगर प्रहरी प्रमुख तथा प्रहरी नायब निरीक्षक भीमप्रसाद भट्टराईले सुरक्षा शिक्षा विद्यालय तहबाटै सुरु हुनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउनुभयो। उहाँका अनुसार विपद् वा आकस्मिक घटनाका बेला सही निर्णय लिन सक्ने क्षमता विकास गर्न यस्ता प्रशिक्षणले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्। सिकेका ज्ञान र सीपलाई व्यवहारमा उतार्न सके मात्र प्रशिक्षणको उद्देश्य पूरा हुने उहाँको भनाइ थियो।
विद्यालयका प्रधानाध्यापक तोयानाथ रेग्मीले पाठ्यक्रमबाहेक जीवनोपयोगी ज्ञान प्रदान गर्ने यस्ता कार्यक्रमले विद्यार्थीको समग्र व्यक्तित्व विकासमा योगदान पुर्याउने बताउनुभयो। उहाँले विपद् व्यवस्थापन र आत्मसुरक्षासम्बन्धी ज्ञानले विद्यार्थीलाई जिम्मेवार, आत्मविश्वासी र सचेत नागरिक बन्न मद्दत गर्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।
कार्यक्रममा वन, वातावरण तथा विपद् व्यवस्थापन शाखा प्रमुख वासु अधिकारी, विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष पदमबहादुर पन्त, शिक्षक तथा विद्यार्थीहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो।
विज्ञहरूका अनुसार विद्यालयस्तरमै सुरक्षा र विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी शिक्षा प्रदान गर्न सके भविष्यमा समुदायस्तरमै सुरक्षित र सचेत समाज निर्माण गर्न सहयोग पुग्नेछ। सुन्दरहरैंचा नगरपालिकाको यो अभियानले विद्यार्थीहरूलाई केवल शैक्षिक ज्ञान मात्र नभई जीवन जोगाउने सीपसमेत सिकाउने प्रयास गरेको छ, जुन वर्तमान समयको महत्वपूर्ण आवश्यकता बनेको छ।
