होर्मुज क्षेत्रमा अमेरिका–इरान तनाव चुलियो, हेलिकोप्टर घटनापछि प्रतिआक्रमण र नयाँ युद्धको जोखिम
काठमाडौं । होर्मुज जलडमरूमध्य क्षेत्रमा अमेरिकी सैनिक हेलिकोप्टर खसालिएको घटनापछि अमेरिका र इरानबीचको तनाव फेरि तीव्र बनेको छ। घटनाको जवाफस्वरूप अमेरिकाले इरानको केशम टापुमा सैन्य आक्रमण गरेपछि दुवै देशले एकअर्काविरुद्ध कडा चेतावनी दिएका छन्। यस घटनाले केही समयदेखि कायम रहेको युद्धविराम कमजोर बन्नुका साथै पश्चिम एसियामा पुनः व्यापक युद्ध भड्किने खतरा बढाएको छ।
इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार रणनीतिक रूपमा अत्यन्त संवेदनशील मानिने होर्मुज जलडमरूमध्य नजिकको केशम टापुमा शक्तिशाली विस्फोटको आवाज सुनिएको थियो। विश्व ऊर्जा आपूर्ति र समुद्री व्यापारका लागि महत्त्वपूर्ण मानिने यस समुद्री मार्गमा पछिल्ला दिनहरूमा सुरक्षा चुनौती बढ्दै गएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले अमेरिकी सेनाको अत्याधुनिक अपाचे हेलिकोप्टर खसालेको आरोप लगाउँदै यसको जवाफ दिने चेतावनी दिएका थिए। उनले हेलिकोप्टरमा रहेका दुवै सैनिक सुरक्षित रहेको र उनीहरूलाई कुनै गम्भीर चोट नलागेको बताएका थिए।
अमेरिकी सेनाका अनुसार उक्त हेलिकोप्टर ओमानको तटीय क्षेत्रमा दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो। दुर्घटनापछि पानीमा रहेका चालक दलका दुई सदस्यलाई अमेरिकी सैन्य उद्धार टोलीले सुरक्षित रूपमा उद्धार गरेको जनाएको छ। सेन्ट्रल कमान्डका प्रवक्ता क्याप्टेन टिम हकिन्सका अनुसार मानवविहीन ड्रोन डुंगाको सहायताले उनीहरूलाई खोजी गरी सुरक्षित स्थानमा पुर्याइएको थियो र उनीहरूको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य रहेको छ।
अमेरिकी आक्रमणपछि इरानले पनि कडा प्रतिक्रिया जनाएको छ। इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत विदेशी सेनालाई आफ्नो क्षेत्रबाट टाढा रहन चेतावनी दिएका छन्। उनले इरान कूटनीतिक समाधानको पक्षमा रहे पनि आवश्यक परे सैन्य रूपमा जवाफ दिन तयार रहेको संकेत दिएका छन्।
पछिल्ला दुई महिनादेखि कायम रहेको युद्धविरामपछि केही शान्त देखिएको क्षेत्र फेरि तनावग्रस्त बनेको छ। होर्मुज क्षेत्र आसपास अमेरिका र इरानबीच बढ्दै गएको सैन्य गतिविधि तथा क्षेत्रीय द्वन्द्वले युद्धविरामलाई कमजोर बनाएको विश्लेषण गरिएको छ।
अमेरिका र इजरायलले फेब्रुअरी अन्त्यदेखि इरानविरुद्ध सैन्य कारबाही तीव्र बनाएपछि पश्चिम एसियाको सुरक्षा अवस्था जटिल बनेको छ। यसको असर क्षेत्रीय सुरक्षामा मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय तेल आपूर्ति, समुद्री व्यापार र विश्व अर्थतन्त्रमा समेत पर्न थालेको छ।
दुवै पक्षबीच स्थायी सहमति हुन नसकिरहेका बेला होर्मुज क्षेत्रमा बढेको पछिल्लो तनावले नयाँ चरणको युद्ध सुरु हुने आशंकालाई थप बल दिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले संयम अपनाउन र कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान खोज्न आग्रह गरिरहेको छ।
